• icon+90(535) 849 84 68
  • iconnwsa.akademi@hotmail.com
  • icon Fırat Akademi Samsun-Türkiye

> Detaylı Arama

Article Details

Article Details

  • Article Code : FIRAT-AKADEMI-14742-5815
  • Article Type : Araştırma Makalesi
  • Publication Number : 4C0266
  • Page Number : 18-31
  • Doi : 10.12739/NWSA.2026.21.2.4C0266
  • Abstract Reading : 22
  • Download : 8
  • Atıf Sayısı : 0
  • Share :

  • PDF Download

Issue Details

  • Year : 2026
  • Volume : 21
  • Issue : 2
  • Number of Articles Published : 1
  • Published Date : 1.04.2026

Cover Download Context Page Download
Dergi Kapağı
Humanities Sciences

Serial Number : 4C
ISSN No. : 1308 7320
Release Interval (in a Year) : 4 Issues

EĞİTİMDE YAPAY ZEKÂNIN SÖYLEMSEL ÇERÇEVESİ: 2024 GAZETE HABERLERİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Şirin Kübra Yağmur1

Bu çalışma, Türkiye’de farklı ideolojik yönelimlere sahip gazetelerin 2024 yılı boyunca eğitimde yapay zekâ konusunu hangi söylem stratejileriyle ele aldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Cumhuriyet, Millî Gazete ve Hürriyet gazetelerinde yayımlanan toplam 12 haber metni, Teun A. van Dijk’in Eleştirel Söylem Analizi çerçevesine göre çözümlenmiştir. Bulgular: başlıklarda enformasyon eksiltimi yapıldığını, spotlarda neden-nasıl sorularının örtük bırakıldığını ve yapay zekâ sunumunun ideolojik duruşlara göre farklılaştığını ortaya koymaktadır. Cumhuriyet Gazetesi yapay zekâyı akademik ilerleme unsuru olarak nesnel bir dille olumlarken, Hürriyet Gazetesi, teknolojiyi kaçınılmaz bir fırsat alanı olarak sunan bir “kabul ettirme dili” inşa etmektedir. Millî Gazete ise yapay zekâyı “ruhtan yoksun” bularak öğretmenlik mesleğinin manevi değerini savunan eleştirel bir karşıtlık söylemi üretmektedir. Sonuç olarak medya, yapay zekâyı tarafsız bir gelişme yerine ideolojik bir araç olarak kurgulamaktadır. Bu çalışmanın eğitimdeki teknolojik dönüşümün toplumsal algısını biçimlendiren medya söyleminin gücünü ortaya koyması bakımından literatüre katkı sunacağı düşünülmektedir.

Keywords
Yapay Zekâ, Eğitim, Eleştirel Söylem Analizi, Teun A. van Dijk, Medya Söylemi,

DISCURSIVE FRAMING OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN EDUCATION: AN ANALYSIS OF NEWSPAPER NEWS IN 2024

Şirin Kübra Yağmur1

This study aims to examine the discursive strategies employed by Turkish newspapers with diverse ideological orientations regarding artificial intelligence (AI) in education throughout 2024. A total of 12 news articles from Cumhuriyet, Millî Gazete, and Hürriyet were systematically analyzed using Teun A. van Dijk’s Critical Discourse Analysis framework. The findings reveal that information reduction is frequently utilized in headlines, and the “how” and “why” questions are left implicit in news leads. Furthermore, AI representation varies significantly based on ideological stances. Cumhuriyet affirms AI as a driver of academic progress through an objective register; Hürriyet constructs a “language of social acceptance” presenting the technology as an inevitable frontier of opportunity; and Millî Gazete produces a critical, oppositional discourse, labeling AI as “soulless” while emphasizing the spiritual value of the teaching profession. Consequently, the media frames AI as an ideological tool rather than a neutral development, significantly shaping the social perception of technological transformation in education.

Keywords
Artificial Intelligence, Education, Critical Discourse Analysis, Teun A. van Dijk, Media Discourse,

Details
   

Authors

Şirin Kübra Yağmur (1) (Corresponding Author)
Ankara Medipol Üniversitesi
yagmursirinkubra@gmail.com | 0009-0006-3240-0633

Supporting Institution

 :

Project Number

 :

Thanks

 :
References
1. Aliyah, Y., (2009). Analisis wacana kritis. Yrama Widya.

2. Banar, S. (2006). Türkiye’de haber verme işlevinin kişilik hakları ve etik yaklaşımla değerlendirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15:125–137. https://izlik.org/JA96DY73CB.

3. Eriyanto, (2001). Analisis Wacana: Pengantar Analisis Teks Media. Yogyakarta: LKIS.

4. Fairclough, N., (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.

5. Fareed, W., Muhammad, N., and Hayat, M., (2025). Positive discourse analysis of media narratives on artificial ıntelligence. Global Social Sciences Review, X(III), 90–99. https://doi.org/10.31703/gssr.2025(X-III).08.

6. Fayruza, A.Z., Mahliatussikah, H., and Al Hayani, M.K.K., (2021). Critical discourse analysis of Teun a. Van Dijk’s model against online news “The decline in refinery profits threatens to ıncrease oil prices”. Izdihar: Journal of Arabic Language Teaching, Linguistics, and Literature, 4(3):275–290. https://doi.org/10.22219/jiz.v4i3.18274.

7. Günay, İ.E., (2022). Van Dijk’in eleştirel söylem analizi bağlamında Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki savaşa ilişkin Le Monde ve Le Figaro’da kullanılan haber başlık ve girişlerinin analizi. Aksaray İletişim Dergisi, 4(1):46–65. http://doi.org/10.47771/aid.1032556.

8. Güneş, A. ve Bilici, S., (2024). Eleştirel söylem analizi bağlamında haber metinlerinin incelenmesi: 31 Mart 2024 yerel seçimleri örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(92):1663–1684. https://doi.org/10.17755/esosder.1498747.

9. Karaduman, S., (2017). Eleştirel söylem çözümlemesinin eleştirel haber araştırmalarına katkısı ve sunduğu perspektif. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 4(2):31–46. https://izlik.org/JA86UF32KU.

10. Karataş, İ., (2025). Türkiye’de kamusal ve özel medyada yapay zekâ söylemleri: Ocak-Eylül 2025 dönemi karşılaştırmalı analiz. İçinde V. Enser & M. Batur (Ed.), Medya ve yapay zekâ etkileşimi bağlamında güncel çalışmalar (ss. 139–162). Palet Yayınları.

11. Keskin, E.Z., (2004). Türkiye’de haber incelemelerinde Van Dijk yöntemi. İçinde Ç. Dursun (Ed.), Haber, hakikat ve iktidar ilişkisi (ss. 391–407). Kesit.

12. Koşumcu, S., (2023). Yalan haber metinleri üzerine eleştirel söylem çözümlemesi: Ulusal basın örneği. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, 808–840. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1337050.

13. Köse, A., Güner, D., ve Turgut, A., (2024). Yapay zekâ haberlerinde kullanılan çerçeveler: İnsanlık için yeni bir umut ya da yeni bir tehdit. TAM Akademi Dergisi, 3(2):164–179. https://doi.org/10.58239/tamde.2024.02.002.x.

14. Nzenwata, U., Bakare, O., and Ukandu, O.K., (2023). Artificial Intelligence: Positive or Negative Innovation. International Journal of Emerging Trends in Engineering Research – IJETER, 11(7). https://doi.org/10.30534/ijeter/2023/031172023.

15. Özer, Ö., (2022). Eleştirel söylem çözümlemesi: Haber örnekleri üzerinden bir inceleme. Etkileşim, 9:36–54. http://doi.org/10.32739/etkilesim.2022.5.9.154.

16. Özkan, G. ve Cem, S., (2023). Hürriyet gazetesindeki kadına yönelik şiddet haberlerinin eleştirel söylem çözümlemesi ile analizi. Egemia Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli E-Dergisi, (13):45–69.

17. Toksoy-Çağal, M. ve Aslantaş, M., (2025). Türkiye’deki televizyon ana haber bültenlerinde yapay zekâ (YZ) söylemi. 13th International May 19 Innovative Scientific Approaches Congress Bildiri Kitabı (19–20 Mayıs 2025, Samsun, Türkiye).

18. Van Dijk, T.A., (1988). News as discourse. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

19. Van Dijk, T.A., (2007). Discourse studies: A multidisciplinary introduction. In T. A. van Dijk (Ed.), Discourse studies: A multidisciplinary introduction (2nd ed., ss. 1–34). London: Sage.

20. Yolcu, T. ve Kaya, M.S., (2023). Sosyal medyada siyaset ve dezenformasyon: Haber metinlerine yönelik bir söylem analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3):674–692. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1230547.

21. İncelenen Haber Metinleri:

22. ‘Eğitimde teknoloji zirvesi’ başladı, (2024, 5 Eylül). Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/egitim/egitimde-teknoloji-zirvesi-basladi-42522125.

23. ‘Eğitimde yapay zekâ’ forumu düzenlenecek, (2024, 12 Nisan). Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/egitim/egitimde-yapay-zeka-forumu-duzenlenecek-42445364

24. Eğitimde yapay zekâ, (2024, 26 Şubat). Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/egitim/yapay-zeka-egitimde-nasil-bir-rol-oynuyor-42827934.

25. Eğitimde yapay zekâ uygulamalarına ilişkin uluslararası forum düzenlenecek, (2024, 12 Nisan). Cumhuriyet. https://www.cumhuriyet.com.tr/egitim/egitimde-yapay-zeka-uygulamalarina-iliskin-uluslararasi-forum-2195595.

26. Öğrencilerin öğrenme sürecindeki tercihi yapay zekâ değil, öğretmen!, (2024, 20 Kasım). Millî Gazete. https://www.Millîgazete.com.tr/haber/22467140/ogrencilerin-ogrenme-surecindeki-tercihi-yapay-zeka-degil-ogretmen.

27. ÖSYM'den yapay zekâ hamlesi!, (2024, 13 Şubat). Millî Gazete. https://www.osym.gov.tr/TR,29174/osym-baskani-ersoy-yapay-zeka-ile-soru-uretecegiz-13022024.html

28. Pearson’dan İngilizce öğretmenleri için yapay zekâ webinarı, (2024, 16 Eylül). Cumhuriyet. https://www.cumhuriyet.com.tr/is-dunyasi/pearsondan-ingilizce-ogretmenleri-icin-yapay-zeka-webinari-2248169.

29. Yabancı dil öğrenmek isteyenler için Google'dan yapay zekâ adımı, (2024, 1 Mayıs). Millî Gazete. https://www.Millîgazete.com.tr/haber/20092305/googledan-dil-ogrenmek-isteyenlere-yapay-zeka-adimi

30. Yapay zekâ bazı sınavlarda öğrencilerden daha başarılı, (2024, 27 Haziran). Cumhuriyet. https://www.cumhuriyet.com.tr/egitim/arastirma-yapay-zeka-bazi-sinavlarda-universite-ogrencilerinden-daha-yuksek-basari-sergiliyor-2221375

31. Yapay zekâ eğitimde önemli fırsatlar sunuyor, (2024, 12 Eylül). Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/egitim/yapay-zeka-egitimde-onemli-firsatlar-sunuyor-42529039

32. ‘Yapay zekâ ödevleri tartışılır hale getirdi’, (2024, 17 Şubat). Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/egitim/ogrenciler-insan-oldugunu-kanitlamak-zorunda-43089012

33. Yapay zekâ: Şiir ve hatta doktora tezi yazıyor, (2024, 30 Kasım). Millî Gazete. https://www.Millîgazete.com.tr/haber/22513476/yapay-zeka-siir-ve-hatta-doktora-tezi-yaziyor.